Ethereum ฉลองครบรอบ 10 ปีในฐานะโครงสร้างพื้นฐานหลักของโลกบล็อกเชน แต่ Vitalik Buterin ใช้เวที ETHCC 2025 เพื่อสะกิดชุมชนว่า “การถูกใช้งานอย่างแพร่หลายไม่ใช่ตัวชี้วัดความสำเร็จ” พร้อมตั้งคำถามว่าระบบที่สร้างบน Ethereum วันนี้ยังคงให้อำนาจผู้ใช้อย่างแท้จริงหรือเพียงกระจายศูนย์ในนามแต่รวมศูนย์ในการควบคุม

Buterin ชี้ว่าหลาย Layer-2, dApps และ DAO ยังคงพึ่งพา admin keys, สิทธิอัปเกรด และอินเทอร์เฟซแบบรวมศูนย์ ทำให้ผู้ใช้ยังต้องพึ่งทีมพัฒนา เขาเสนอแนวทางวัดคุณภาพกระจายศูนย์ เช่น “walk-away test” หากทีมเดิมหายไป ระบบยังทำงานได้หรือไม่ และ “insider attack test” วัดความเสียหายหากเกิดการโจมตีจากคนใน ซึ่งพบว่าระบบส่วนใหญ่ยังสอบตก

นอกจากนี้เขาเตือนถึงปัญหา privacy และ สิทธิการออกจากระบบ (exit rights) ที่ยังอ่อนแอ โดยเรียกร้องให้ฟีเจอร์อย่าง ZK proofs และระบบเข้ารหัสท้องถิ่นต้องกลายเป็นมาตรฐานตั้งต้น พร้อมเสนอให้ลดการพึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานที่ควบคุมโดยผู้ให้บริการรายใหญ่ เช่น Infura และ MetaMask ซึ่งปัจจุบันยังคงมีการบล็อกการเข้าถึงหรือเก็บข้อมูลผู้ใช้

ผู้เชี่ยวชาญในอุตสาหกรรมเห็นพ้องกับ Buterin ว่า Ethereum ยังพึ่งพาอำนาจส่วนกลางทั้งในโครงสร้างพื้นฐานและการกำกับดูแล โดยชี้ให้เร่งปรับปรุง สิทธิของผู้ใช้ในการออกจากระบบ, ความเป็นส่วนตัวแบบบังคับใช้ได้ และกลไกโหวตที่ลดอำนาจผูกขาด

บทสรุปคือ Ethereum ยังไม่ล้มเหลว แต่ยังไม่สมบูรณ์ และทศวรรษต่อไปจะตัดสินกันที่ว่าเครือข่ายนี้จะทำให้ เสรีภาพของผู้ใช้กลายเป็นสิ่งที่บังคับใช้ได้จริงในทุกชั้นของระบบ ได้หรือไม่