ก.ล.ต. ยกระดับความโปร่งใสตลาดทุนและสินทรัพย์ดิจิทัลไทย ประกาศบังคับใช้เกณฑ์การพิจารณา “ผู้ถือหุ้นรายใหญ่” รูปแบบใหม่ตั้งแต่วันที่ 4 มีนาคม 2569 เป็นต้นไป มุ่งเป้าตรวจสอบผู้ที่มีอำนาจควบคุมกิจการที่แท้จริง (Ultimate Beneficial Owner) เพื่อป้องกันการใช้นอมินีบังหน้า โดยกฎใหม่จะนับรวมสัดส่วนการถือหุ้นของคู่สมรส บุตรที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ และกลุ่มผู้ที่มีพฤติกรรมร่วมกัน (Acting in Concert) ทั้งนี้ ผู้ประกอบธุรกิจมีเวลา 180 วันในการตรวจสอบรายชื่อและยื่นขอความเห็นชอบให้ถูกต้อง เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้นักลงทุนในตลาดที่มีมูลค่าการซื้อขายมหาศาล

สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ได้สร้างบรรทัดฐานใหม่ให้กับวงการการเงินไทย ด้วยการปรับนิยาม “ผู้ถือหุ้นรายใหญ่” ของบริษัทหลักทรัพย์และบริษัทสินทรัพย์ดิจิทัลให้ครอบคลุมกว่าเดิม เพื่อให้มั่นใจว่าผู้ที่กุมบังเหียนบริษัทเหล่านี้มีคุณสมบัติที่เหมาะสมและไม่มีประวัติเสื่อมเสีย

สรุป 3 ประเด็นสำคัญที่เปลี่ยนไป:

1. ขยายนิยาม “ผู้ถือหุ้นรายใหญ่”: จากเดิมที่อาจดูเพียงชื่อในสมุดจดทะเบียน เกณฑ์ใหม่จะรวมถึง “ผู้มีอำนาจควบคุมที่แท้จริง” แม้จะไม่ได้มีชื่อถือหุ้นโดยตรงแต่มีอำนาจสั่งการ ก็ต้องถูกตรวจสอบคุณสมบัติ

2. นับรวม “คนใกล้ชิด”: กฎหมายใหม่จะนำสัดส่วนการถือหุ้นของคู่สมรส (รวมถึงผู้ที่อยู่กินกันฉันคู่สมรส), บุตรที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะ และกลุ่มบุคคลที่มีพฤติกรรมใช้สิทธิออกเสียงไปในทางเดียวกัน (Acting in Concert) มาคำนวณรวมกัน เปรียบเสมือนเป็นบุคคลคนเดียวกันเพื่อป้องกันการกระจายหุ้นเพื่อเลี่ยงการตรวจสอบ

3. การคำนวณแบบไล่สาย (Pro-rata Method): มีการนำวิธีคำนวณการถือหุ้นทางอ้อมแบบเฉลี่ยตามสัดส่วนมาใช้ เพื่อให้เห็นว่าสุดท้ายแล้ว “เม็ดเงิน” และ “อำนาจ” ตกอยู่ในมือใคร

ทำไมเรื่องนี้ถึงสำคัญ? ลองเปรียบเทียบว่าบริษัทเปรียบเสมือนเรือลำหนึ่ง เดิมทีเราอาจมองแค่ว่าใครถือใบจองที่นั่ง แต่เกณฑ์ใหม่ของ ก.ล.ต. จะควานหาตัวว่าใครคือ “เจ้าของเรือ” และ “คนขับ” ที่แท้จริง เพื่อป้องกันไม่ให้บุคคลที่มีประวัติไม่โปร่งใสเข้ามาบริหารเงินลงทุนของประชาชน

เส้นตายการปรับตัว: สำหรับบริษัทโบรกเกอร์หรือศูนย์ซื้อขายคริปโตที่ดำเนินกิจการอยู่แล้ว ก.ล.ต. ใจดีให้เวลา 180 วัน (ประมาณ 6 เดือน) นับจากวันที่ 4 มีนาคม 2569 ในการไปตรวจสอบโครงสร้างผู้ถือหุ้นของตัวเอง หากพบว่าใครเข้าข่ายเป็น “ผู้ถือหุ้นรายใหญ่” ตามเกณฑ์ใหม่ แต่ยังไม่เคยขออนุมัติ ต้องรีบดำเนินการยื่นขอความเห็นชอบทันที